Momentumsessie zet rouw en nabijheid centraal

Onder de titel 'Als de stilte komt' nam gastspreker Manu Keirse de deelnemers in de voormiddag mee in een diepgaand en doorleefd verhaal over verlies en rouw bij kinderen en jongeren. Vertrekkend vanuit herkenbare situaties uit scholen, leefgroepen en jeugdwerkingen maakte hij duidelijk hoe vaak rouw aanwezig is in het dagelijkse leven. Soms zichtbaar, maar vaak ook stil en onuitgesproken.

Centraal in zijn betoog stonden de vier taken van rouwarbeid, die volgens Keirse richting geven aan hoe mensen - en zeker kinderen en jongeren - omgaan met verlies.

De eerste rouwtaak is het onder ogen zien van de werkelijkheid van het verlies. Dat vraagt tijd en nabijheid. Door te luisteren naar kinderen en jongeren, correcte informatie te geven, hen met warmte en genegenheid te omringen en herinneringen levendig te houden, help je hen stap voor stap de realiteit toe te laten. Keirse waarschuwde nadrukkelijk voor zwijgen: “Kinderen beschermen tegen verdriet door het dood te zwijgen, is kinderen in eenzaamheid laten afrekenen met hun gevoelens.”

De tweede rouwtaak is het ervaren van de pijn van het verlies. Rouw zonder pijn bestaat niet. Verlies raakt, snijdt en doet zeer. Net die pijn vraagt blijvende aandacht, niet alleen kort na het verlies, maar ook lang daarna. “Rouw vraagt niet zozeer veel tijd, maar wel intensiteit,” benadrukte Keirse. Verdriet duikt vaak onverwacht opnieuw op, en precies dan is het belangrijk dat volwassenen beschikbaar blijven.

De derde rouwtaak is zich aanpassen aan een wereld waarin het verlies aanwezig blijft. Die aanpassing verloopt voor iedereen anders. Keirse sprak hier over de “vingerafdruk van verdriet”: rouw is uniek en persoonlijk, nooit voor twee mensen hetzelfde. Bij kinderen en jongeren komt deze aanpassing vaak scherp naar boven op kruispunten in hun leven — bij overgangen, nieuwe fases of momenten waarop het gemis opnieuw voelbaar wordt.

De vierde rouwtaak tenslotte is opnieuw leren genieten van het leven, terwijl herinneringen levendig bewaard blijven. Rouw betekent niet loslaten, maar anders leren vasthouden. Keirse verwoordde het treffend: “Wat is sterven anders dan verhuizen van de buitenwereld naar het binnenste van de mensen die om ons geven?” Herinneringen mogen blijven bestaan en zelfs een bron van kracht worden.

Doorheen zijn lezing pleitte Manu Keirse voor eerlijkheid, eenvoud en authenticiteit in communicatie. “Niet veel zeggen, maar wel weten wat je zegt,” klonk het. Duidelijke woorden, aangepast aan de leefwereld van kinderen, geven houvast. En bovenal: blijven. “Een goed luisteraar is vaak belangrijker dan een goede spreker.”

In de namiddag werd het thema verder uitgediept in parallelle sessies. Els Van Doren, proost van Chiro, ging in op hoe men in het jeugdwerk jongeren nabij probeert te zijn bij rouw en verlieservaringen. LucasforLife bracht inzichten en praktijkervaringen vanuit hun expertise rond preventief omgaan met verlieservaringen bij kinderen. Don Bosco Vorming & Animatie reikte in een derde sessie concreet en boeiend materiaal en methodieken aan om met kinderen en jongeren rond rouw te werken in diverse contexten.

Deze eerste Momentum­sessie maakte duidelijk hoe nabij verlies en verdriet zijn in ieders leven. “We zouden hier allemaal veel meer over moeten lezen en ons informeren,” gaf Keirse mee. Meer inzicht in de eigenheid van rouwarbeid helpt om met meer mildheid en moed aanwezig te blijven. Of zoals hij het kernachtig samenvatte: “Kinderen hebben geen perfecte woorden nodig, wel volwassenen die blijven.”